ทุกคนควรมี Hardware Wallet จริงไหม?

สรุป Hardware wallet ช่วยปกป้อง private key อย่างไร และเมื่อไหร่ที่การฝากเหรียญไว้บนกระดานเทรดเริ่มไม่เพียงพอ สรุปคือไม่ใช่ทุกคนต้องมี แต่ถ้าถือเหรียญระยะยาวในมูลค่าที่ไม่อยากเสียไป ก็ควรมี พร้อมแนวทางดูแล seed phrase เลือกแหล่งซื้อที่ปลอดภัย และซ้อมกู้กระเป๋าก่อนย้ายเหรียญก้อนใหญ่ครับ

เวลาที่เพื่อน ๆ มือใหม่เข้ามาปรึกษากับทีม Bitcast คำถามที่เจอบ่อยคือ “ต้องซื้อ Hardware Wallet​ ไหม” ซึ่งบางคนบอกว่าจำเป็นมาก บางคนบอกว่าไม่ต้องมีก็ได้

วันนี้แอดมินเลยอยากทำข้อมูลประกอบการตัดสินใจสำหรับมือใหม่โดยเฉาะ ว่าจริง ๆ แล้ว Hardware Wallet ช่วยเรื่องอะไร ใครบ้างที่ควรมี และเราควรตัดสินใจจากอะไรครับ เพื่อให้ตรงกับจุดประสงค์ในการซื้อ Hardware waller มากขึ้นครับ

จริง ๆ แล้ว Hardware Wallet ช่วยเราเรื่องอะไรกันแน่

หัวใจสำคัญของคริปโตคือเก็บ Private Key ​ที่ใช้ควบคุมสินทรัพย์ของเราให้ปลอดภัยครับ อธิบายแบบเข้าใจง่าย ๆ ก็คือกุญแจในการเปิดตู้เซฟของเราครับ ใครที่มีกุญเจนี้ก็สามารถสามารถอนุมัติธุรกรรมเพื่อโอนสินทรัพย์ออกไปได้ครับ

ถ้ากุญแจถูกเก็บไว้ในโทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์ที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต ก็อาจเสี่ยงต่อมัลแวร์ แอปปลอม หรือการโจมตีรูปแบบต่าง ๆ ได้

Hardware Wallet จึงถูกออกแบบมาเพื่อช่วยลดความเสี่ยงตรงนี้ครับ โดยเก็บ Private Key ไว้ในอุปกรณ์เฉพาะ และใช้กุญแจภายในอุปกรณ์เพื่อเซ็นธุรกรรม โดยไม่ต้องเปิดเผย Private Key ให้คอมพิวเตอร์หรือโทรศัพท์เห็นครับ

เวลาจะโอนเหรียญ แอปจะสร้างธุรกรรมส่งไปให้อุปกรณ์(Hardware Wallet )เซ็น แล้วนำลายเซ็นที่ได้กลับไปใช้ส่งธุรกรรมเข้าสู่เครือข่ายบล็อกเชน

ข้อดีคือ แม้คอมพิวเตอร์จะติดมัลแวร์ ผู้โจมตีก็ไม่ได้เข้าถึง Private Key ได้ง่ายเหมือนกรณีที่กุญแจถูกเก็บอยู่บนคอมพิวเตอร์โดยตรงครับ

แต่ต้องเข้าใจด้วยว่า Hardware Wallet ไม่ได้ทำให้เราปลอดภัย 100% เพราะหากถูกหลอกให้เซ็นธุรกรรมที่ไม่ต้องการ หรือเผลอเปิดเผย Seed Phrase ก็ยังสูญเสียสินทรัพย์ได้เหมือนกันครับ

ฝากไว้บนกระดานเทรด(Exchange) ก็สะดวกดีอยู่แล้ว ทำไมต้องย้ายออก

ข้อดีของการฝากเหรียญไว้บนกระดานเทรด หรือ Exchange คือความสะดวกครับ เราสามารถซื้อขายได้ง่าย และหากลืมรหัสผ่านก็อาจกู้คืนบัญชีผ่านกระบวนการของแพลตฟอร์มได้

แต่สิ่งที่ต้องแลกคือ เราต้องพึ่งพาบริษัทที่ให้บริการ เพราะโดยทั่วไป Exchange จะเป็นผู้ควบคุม Private Key ของสินทรัพย์ที่ฝากไว้ในระบบของตนเอง เราจึงไม่ได้ถือกุญแจที่ควบคุมสินทรัพย์เหล่านั้นด้วยตัวเองครับ

ช่วงที่ผ่านมามีหลายข่าวให้เห็นหลายครั้ง ตั้งแต่ Mt. Gox ไปจนถึง FTX ที่ผู้ใช้จำนวนมากไม่สามารถถอนสินทรัพย์ได้ตามปกติเมื่อบริษัทประสบปัญหาที่ไม่คาดคิด

ความเสี่ยงไม่ได้มีแค่การถูกแฮกเท่านั้น แต่อาจรวมถึงปัญหาสภาพคล่อง การบริหารจัดการ และการล้มละลายของบริษัทด้วยครับ

แม้ Exchange ที่เราใช้อยู่จะดูน่าเชื่อถือ ก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีความเสี่ยง เพียงแต่ระดับความเสี่ยงของแต่ละแพลตฟอร์มแตกต่างกันไป

แล้วทุกคนต้องมี Hardware Wallet ไหม

คำตอบตรง ๆ ของแอดมินเองคือ ไม่จำเป็นสำหรับทุกคนครับ แอดมินตอบในฐานะตัวแทนจำหน่าย Hardware wallet เลยครับ แต่สำหรับคนที่ถือคริปโตระยะยาวหรือมีสินทรัพย์ที่ไม่อยากเสี่ยงกับการฝากสินทรัพย์ไว้กับผู้อื่นให้ผู้อื่นดูแลให้ หรือเก็บ Private Key แบบออนไลน์ ซึ่งก็ไม่รู้ว่าเมื่อไหร่ Private key จะถูกผู้ไม่หวังดีขโมยไป นั่นเลยทำให้ Hardware Wallet จึงเป็นตัวเลือกที่ควรพิจารณาอย่างจริงจังครับ

จริง ๆ ลองถามตัวเองง่าย ๆ ว่า ถ้าสินทรัพย์ก้อนนี้สูญเสียไปทั้งหมด จะกระทบชีวิตเรามากแค่ไหน

ถ้าเป็นเงินจำนวนเล็กน้อยที่ใช้ทดลองเรียนรู้ หรือเป็นเงินที่เราเข้าใจความเสี่ยงและยอมรับการสูญเสียได้ การฝากไว้บน Exchange ที่น่าเชื่อถือ หรือใช้ Software Wallet ที่ตั้งค่าความปลอดภัยเหมาะสม ก็อาจเพียงพอสำหรับช่วงเริ่มต้นครับ

อย่างไรก็ตาม การเปิดใช้งานการยืนยันตัวตนสองขั้นตอน หรือ 2FA ช่วยป้องกันการเข้าถึงบัญชี Exchange ได้ แต่ไม่ได้กำจัดความเสี่ยงจากตัวแพลตฟอร์มทั้งหมดครับ

ในทางกลับกัน ถ้าคุณถือเหรียญระยะยาว ไม่ได้ซื้อขายบ่อย และมีมูลค่าสินทรัพย์ที่ไม่อยากเสี่ยงสูญเสีย การใช้ Hardware Wallet อาจคุ้มค่ากับต้นทุนของอุปกรณ์ครับ

ราคาของอุปกรณ์แต่ละรุ่นแตกต่างกันไปตามแบรนด์ รุ่น และประเทศที่ซื้อ จึงควรตรวจสอบราคาปัจจุบันจากผู้ผลิตหรือตัวแทนจำหน่ายก่อนตัดสินใจครับ

อีกเรื่องที่สำคัญไม่แพ้ราคา คือเราต้องพร้อมดูแล Seed Phrase และรับผิดชอบการกู้คืนกระเป๋าด้วยตัวเอง เพราะการถือครองสินทรัพย์เองช่วยลดการพึ่งพาบริษัท แต่ก็ทำให้เราต้องรับผิดชอบความผิดพลาดในการสำรองข้อมูลด้วยครับ

รูปประกอบ: ภาพเปรียบเทียบกระเป๋าสตางค์สำหรับเงินที่ใช้ประจำวันกับตู้เซฟสำหรับเก็บเงินก้อนใหญ่

แอดมินชอบเปรียบเทียบ Hardware wallet ให้เห็นภาพในชีวิตจริงครับ เรามีกระเป๋าสตางค์ไว้ใส่เงินที่ใช้ทุกวัน และก็จะมีบัญชีออมหรือตู้เซฟไว้เก็บเงินก้อนใหญ่

คริปโตและบิทคอยน์ก็คิดแบบเดียวกันได้ครับ สินทรัพย์ที่ใช้ซื้อขายบ่อยอาจเก็บไว้ใน Exchange หรือ Software wallet ที่ใช้งานสะดวก ส่วนสินทรัพย์ที่ตั้งใจถือระยะยาวอาจแยกมาเก็บใน Hardware Wallet ก็ได้ครับ

นี่เป็นเพียงการเปรียบเทียบเพื่อให้เข้าใจง่าย ๆ เท่านั้นครับ Hardware Wallet ไม่ใช่ตู้เซฟที่รับประกันว่าจะป้องกันความเสี่ยงได้ทุกประเภทครับ

มี Hardware Wallet ก็ไม่ได้ปลอดภัย 100%

ตรงนี้อยากให้ระวังเป็นพิเศษ เพราะหลายคนซื้อ Hardware Wallet มาแล้วคิดว่าปลอดภัยทันที ซึ่งไม่จริงเสมอไปครับ

1. Seed Phrase สำคัญกว่าตัวเครื่อง

Seed Phrase คือชุดคำที่ใช้กู้คืนกระเป๋าในกระเป๋าที่รองรับมาตรฐานนั้น ๆ โดยทั่วไป หากใครได้ชุดคำนี้ไป ก็นำไปกู้คืนกุญแจและควบคุมสินทรัพย์ของเราได้ แม้จะไม่มีเครื่อง Hardware Wallet เครื่องเดิมก็ตามครับ

เราควรจดคำเหล่านี้ตามลำดับที่อุปกรณ์แสดง และเก็บไว้ในสถานที่ปลอดภัย อาจใช้กระดาษหรือแผ่นโลหะที่เหมาะกับการเก็บรักษาระยะยาว โดยคำนึงถึงความเสี่ยงจากไฟ น้ำ ความเสียหาย และการถูกขโมยด้วยครับ

ไม่ควรถ่ายรูปหรือเก็บ Seed Phrase เป็นไฟล์ในโทรศัพท์ อีเมล หรือคลาวด์ เพราะหากบัญชีหรืออุปกรณ์ถูกเข้าถึงโดยไม่ได้รับอนุญาต ข้อมูลสำรองนี้ก็อาจรั่วไหลได้ครับ

และไม่ว่าใครจะอ้างว่าเป็นทีมงานของแบรนด์ไหน ก็ไม่ควรเปิดเผย Seed Phrase ให้บุคคลอื่น หากมีคนขอให้ส่งชุดคำเพื่อแก้ปัญหาหรือยืนยันบัญชี ให้สงสัยไว้ก่อนว่าอาจเป็นมิจฉาชีพครับ

2. ซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้

ควรซื้อจากเว็บไซต์ทางการของแบรนด์หรือตัวแทนจำหน่ายที่ได้รับอนุญาต หลีกเลี่ยงเครื่องมือสองหรือสินค้าที่มีราคาถูกผิดปกติโดยไม่ทราบที่มาครับ

เมื่อได้รับเครื่อง ควรตรวจสอบบรรจุภัณฑ์และสภาพอุปกรณ์ตามคำแนะนำของผู้ผลิต จากนั้นใช้ระบบตรวจสอบความแท้หรือความสมบูรณ์ของอุปกรณ์ที่แบรนด์จัดเตรียมไว้ หากมีครับ

อย่าพึ่งพาการตรวจซีลกล่องเพียงอย่างเดียว เพราะซีลที่ดูสมบูรณ์ไม่ได้ยืนยันความปลอดภัยของอุปกรณ์ได้ทุกด้าน

ควรตั้งค่าอุปกรณ์ด้วยตัวเอง สร้างกระเป๋าตามขั้นตอนที่ถูกต้อง และตรวจสอบให้แน่ใจว่าไม่ได้มีการสร้างกระเป๋า ตั้ง PIN หรือเตรียม Seed Phrase ไว้ล่วงหน้าโดยที่เราไม่ได้เป็นคนทำครับ

3. ตรวจสอบข้อมูลก่อนเซ็นธุรกรรม

ก่อนกดยืนยันการโอน ควรตรวจสอบที่อยู่ปลายทางและจำนวนเงินบนหน้าจอ Hardware Wallet เอง ไม่ใช่ดูแค่ข้อมูลบนคอมพิวเตอร์หรือโทรศัพท์ครับ

เหตุผลคือ มัลแวร์บางประเภทอาจเปลี่ยนที่อยู่ปลายทางที่แสดงบนคอมพิวเตอร์ได้ แม้เราจะคิดว่ากำลังโอนไปยังที่อยู่ที่ถูกต้องก็ตาม

หากเป็นธุรกรรมที่ซับซ้อน เช่น การโต้ตอบกับ Smart Contract ควรทำความเข้าใจรายละเอียดให้มากที่สุดเท่าที่อุปกรณ์รองรับ หากไม่เข้าใจว่ากำลังอนุมัติอะไร ก็ไม่ควรกดยืนยันครับ

4. ซ้อมกู้คืนกระเป๋าก่อนฝากเหรียญก้อนใหญ่

ก่อนย้ายสินทรัพย์จำนวนมากเข้ามา ควรตรวจสอบก่อนว่าเราได้สำรอง Seed Phrase ถูกต้องครบถ้วนหรือไม่

หากอุปกรณ์รองรับฟังก์ชันทดสอบการสำรองหรือการกู้คืน ควรใช้ฟังก์ชันดังกล่าวตามคู่มือของผู้ผลิตครับ

ถ้าต้องการทดลองรีเซ็ตเครื่องและกู้คืนจริง ควรศึกษาขั้นตอนให้เข้าใจก่อน และตรวจสอบให้แน่ใจว่าเรามีข้อมูลสำรองที่ถูกต้อง รวมถึงเข้าใจวิธีคืนค่าการตั้งค่าที่เกี่ยวข้อง เช่น Passphrase หากเปิดใช้งานไว้

อย่าเพิ่งรีเซ็ตอุปกรณ์ที่มีสินทรัพย์อยู่ หากยังไม่มั่นใจว่ามีข้อมูลสำรองที่ถูกต้องและสามารถกู้คืนกระเป๋าเดิมได้ครับ

สรุป

ถ้าเพิ่งเริ่มและสินทรัพย์ที่ถืออยู่ยังมีมูลค่าไม่มาก แอดมินมองว่าไม่จำเป็นต้องรีบซื้อ Hardware Wallet ทันทีครับ เริ่มจากการเรียนรู้พื้นฐาน เลือกแพลตฟอร์มที่น่าเชื่อถือ ตั้งค่าความปลอดภัยให้เหมาะสม และทำความเข้าใจความเสี่ยงของแต่ละทางเลือกก่อน

แต่ถ้าคุณเริ่มถือเหรียญระยะยาว มีสินทรัพย์ที่ไม่อยากให้ขึ้นอยู่กับบริษัทใดบริษัทหนึ่ง และพร้อมรับผิดชอบการดูแลกุญแจด้วยตัวเอง Hardware Wallet ก็เป็นทางเลือกที่ควรพิจารณาครับ

สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่ยี่ห้อหรือราคาของอุปกรณ์ แต่คือการเข้าใจว่าใครเป็นผู้ควบคุม Private Key เรามีวิธีสำรองข้อมูลอย่างปลอดภัยหรือไม่ และรู้หรือเปล่าว่าต้องทำอย่างไรเมื่อเกิดปัญหาครับ

เพราะในโลกของ Self-custody เราได้ควบคุมสินทรัพย์ของตัวเองมากขึ้น แต่ก็ต้องรับผิดชอบต่อการรักษากุญแจและการกู้คืนกระเป๋าด้วยตัวเองเช่นกันครับ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

1. ถ้า Hardware Wallet หายหรือเสียหาย เหรียญจะหายไปด้วยไหม

ไม่จำเป็นต้องหายครับ เพราะสินทรัพย์ไม่ได้เก็บอยู่ในตัวเครื่อง แต่บันทึกอยู่บนบล็อกเชน ส่วน Hardware Wallet ทำหน้าที่เก็บกุญแจที่ใช้ควบคุมสินทรัพย์นั้นครับ

หากเครื่องหายหรือพัง เราสามารถใช้อุปกรณ์ใหม่หรือกระเป๋าอื่นที่รองรับมาตรฐานเดียวกันเพื่อกู้คืนได้ หากเรามีข้อมูลสำรองที่ถูกต้องและตั้งค่าที่เกี่ยวข้องครบถ้วนครับ

แต่ถ้าเครื่องใช้ไม่ได้แล้วและเราไม่มี Seed Phrase หรือข้อมูลสำรองที่จำเป็น ก็อาจไม่สามารถกู้คืนสินทรัพย์ได้ ดังนั้นการสำรองข้อมูลจึงสำคัญมากครับ

2. ถ้าบริษัทผู้ผลิตปิดกิจการ จะเกิดอะไรขึ้น

สินทรัพย์ของเราไม่ได้หายไปเพียงเพราะบริษัทผู้ผลิตปิดกิจการครับ เพราะสินทรัพย์ยังอยู่บนบล็อกเชน และเราอาจกู้คืนกระเป๋าด้วยอุปกรณ์หรือซอฟต์แวร์อื่นได้

อย่างไรก็ตาม ต้องตรวจสอบว่าเครื่องมือที่เลือกใช้รองรับมาตรฐานการสำรองข้อมูลของเรา รวมถึงเครือข่าย เหรียญ รูปแบบบัญชี และ Derivation Path ที่ใช้อยู่หรือไม่ครับ

ตัวอย่างเช่น กระเป๋าที่ใช้ BIP39 อาจกู้คืนในซอฟต์แวร์อื่นที่รองรับ BIP39 ได้ แต่กระเป๋าบางประเภทใช้มาตรฐานอื่น เช่น SLIP39 ซึ่งไม่ได้รองรับในทุกแอปครับ

3. Hardware Wallet โดนแฮกได้ไหม

ได้ครับ ไม่มีระบบใดปลอดภัย 100% แต่ Hardware Wallet ถูกออกแบบมาเพื่อลดความเสี่ยงจากการเปิดเผย Private Key ให้กับอุปกรณ์ที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต

ความเสี่ยงยังอาจเกิดจากช่องโหว่ของอุปกรณ์หรือซอฟต์แวร์ การหลอกให้เปิดเผย Seed Phrase การใช้กระเป๋าปลอม หรือการหลอกให้เซ็นธุรกรรมที่ไม่ต้องการครับ

ดังนั้นทุกครั้งที่จะยืนยันธุรกรรม ควรตรวจสอบรายละเอียดบนหน้าจออุปกรณ์ให้มากที่สุดเท่าที่ระบบรองรับ และอย่าเซ็นธุรกรรมที่ไม่เข้าใจครับ

4. ควรมีกี่เครื่อง และควรเก็บเหรียญทั้งหมดไว้เครื่องเดียวไหม

สำหรับคนส่วนใหญ่ การเริ่มจาก Hardware Wallet หนึ่งเครื่องและมีข้อมูลสำรองที่ถูกต้องก็เพียงพอสำหรับการเรียนรู้ครับ

การมีหลายเครื่องหรือหลายกระเป๋าไม่ได้ทำให้ปลอดภัยขึ้นโดยอัตโนมัติ โดยเฉพาะถ้าใช้ Seed Phrase ชุดเดียวกัน หรือเก็บข้อมูลสำรองทั้งหมดไว้ในสถานที่เดียวกัน

ผู้ที่มีสินทรัพย์จำนวนมากอาจพิจารณาแบ่งความเสี่ยงด้วยการใช้กระเป๋าหลายชุด หรือระบบ Multisig ซึ่งต้องใช้กุญแจหลายชุดร่วมกันในการอนุมัติธุรกรรม แต่ระบบเหล่านี้มีความซับซ้อนในการตั้งค่าและกู้คืน จึงควรศึกษาจนเข้าใจก่อนใช้งานครับ

5. ซื้อแล้วต้องทำอะไรเป็นอย่างแรก

เริ่มจากซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้ ตรวจสอบอุปกรณ์ตามคู่มือ ตั้งค่าด้วยตัวเอง และจด Seed Phrase ตามลำดับที่แสดงอย่างถูกต้องครับ

จากนั้นเก็บข้อมูลสำรองไว้ในสถานที่ปลอดภัย ตรวจสอบการสำรองข้อมูลด้วยฟังก์ชันที่ผู้ผลิตรองรับ และทดลองโอนสินทรัพย์จำนวนเล็กน้อยเพื่อเรียนรู้ขั้นตอนก่อน

เมื่อเข้าใจวิธีใช้งานและมั่นใจว่าข้อมูลสำรองถูกต้องแล้ว จึงค่อยพิจารณาย้ายสินทรัพย์จำนวนมากเข้ามาครับ