วางแผนส่งต่อบิตคอยน์ให้คนที่เรารักอย่างไรดี?

วันนี้แอดมินอยากชวนคุยเรื่องที่เราอาจจะมองว่าไกลตัวและยังไม่ถึงเวลา นั่นคือ การเตรียมพร้อมเรื่องการส่งต่อ Bitcoin ให้กับคนที่เรารัก ในกรณีเราจากไปแบบกะทันหัน

เรื่องแบบนี้ไม่มีใครอยากให้เกิดครับ แต่การวางแผนไว้ล่วงหน้าจะช่วยให้คนที่อยู่ข้างหลังเราไม่ต้องมานั่งปวดหัว และได้รับสิ่งที่เราตั้งใจจะส่งต่อให้ครบถ้วนครับ

ทำไมต้องวางแผนในการส่งต่อบิตคอยน์?

ส่วนตัวพวกเราคนที่เก็บสะสมบิตคอยน์เข้าใจกันดีอยู่แล้วครับว่า บิตคอยน์คืออะไร? มีค่ายังไง? การเข้าถึงบิตคอยน์ต้องทำยังไง?

แต่กับบุคคลอื่นที่ไม่เข้าใจบิตคอยน์นั้น จะไม่สามารถรู้ได้เลยว่าสิ่งนี้มีค่าแค่ไหน? จะเข้าถึงมันได้ยังไง? และที่สำคัญไม่มีองค์กรหรือบริษัทใด ถอนบิตคอยน์ที่เราเก็บด้วยตนเองแทนตัวเราได้เลยครับ ไม่เหมือนธนาคารที่ผู้รับมรดกยื่นเอกสารยืนยันตัวตนและรับมรดกไปได้ นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมเราถึงต้องวางแผนการเข้าถึงบิตคอยน์ให้แก่คนที่เรารักครับ

ฝั่งเราที่ต้องการส่งต่อบิตคอยน์ต้องเตรียมตัวอย่างไร?

1. บันทึกข้อมูลสำคัญในการกู้คืนให้ชัดเจน

• Seed phrase เก็บให้ดี ให้ทนต่อสภาพแวดล้อม เช่น จดบันทึกใส่แผ่นเหล็ก (Steel backup) จดไว้หลาย ๆ ชุดและกระจายกันเก็บหลาย ๆ ที่เพื่อลดความเสี่ยง
• Hardware Wallet จด PIN แยกต่างหาก เพื่อความปลอดภัย
• ทดสอบ seed phrase ก่อนเก็บ โดยลองกู้คืนกระเป๋าใหม่ด้วย seed phrase นั้น ๆ เพื่อยืนยันว่าบันทึกถูกต้อง
• พิจารณาใช้ passphrase เพิ่มความปลอดภัย (25th word) เพื่อป้องกันการเข้าถึงแม้มี seed phrase
• แบ่งเก็บข้อมูลแยกสถานที่ (Geographic Distribution) เก็บ seed phrase และข้อมูลสำคัญในหลายจังหวัดเพื่อลดความเสี่ยงจากภัยพิบัติ

2. เลือกผู้สืบทอดที่เราต้องการส่งต่อ

ให้เลือกคนที่เรามั่นใจได้ว่าจะดูแลสินทรัพย์ได้อย่างปลอดภัย และสามารถเข้าใจกระบวนการกู้คืน หรือพร้อมในการเรียนรู้ ควรเลือกไว้อย่างน้อย 1-2 คน เผื่อไว้ในกรณีฉุกเฉิน

3. ทำพินัยกรรมอย่างชัดเจน

• ระบุให้ชัดเจนว่า ต้องการส่งต่อ Bitcoin ให้ใครบ้าง
• เลือกการส่งต่อ Seed phrase ได้หลายวิธี เช่น ซ่อนไว้บางส่วนไว้ และแจ้งผู้สืบทอดแบบส่วนตัว โดยจะเข้าถึงกระเป๋าได้นั้นต้องนำมารวมกับอีกส่วนในพินัยกรรม
• ปรึกษาทนายความ ที่มีความรู้เรื่องสินทรัพย์ดิจิทัล เพื่อให้พินัยกรรมมีผลทางกฎหมาย

4. ทำ Multisig (แบบ Advance)

หากเรามั่นใจว่าผู้สืบทอดของเรามีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเข้าถึงโดยวิธี Multisig ได้ วิธีนี้ก็น่าสนใจครับ

Multisig คืออะไร?

• เป็นระบบที่ต้องใช้ private key หลายตัวในการทำธุรกรรม
• ตัวอย่าง 2-of-3 setup หมายความว่า จากกุญแจ 3 ดอก ต้องใช้ 2 ดอกถึงจะเข้าถึงเงินได้
• ป้องกันการถอนเงินโดยคนเดียว ต้องมีการยืนยันร่วมกัน

Wallet Software ที่รองรับ Multisig

• Electrum
• BlueWallet
• Specter Desktop
• Nunchuk

ฝั่งผู้สืบทอดควรเตรียมตัวอย่างไร เมื่อเราไม่อยู่แล้ว?

1. ตั้งสติและรวบรวมข้อมูล

• ตั้งสติและค้นหาข้อมูลที่มีทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็น Hardware Wallet, PIN หรือ Seed phrase เพื่อทำการกู้คืนกระเป๋า
• หากมีพินัยกรรมให้ติดต่อทนายความเพื่อข้อมูลเพิ่มเติม (หากมี)
• อย่าเร่งรีบ ใช้เวลาศึกษาให้เข้าใจก่อนดำเนินการใด ๆ

2. ศึกษาและทำความเข้าใจ

• หากยังไม่เข้าใจเรื่องการกู้คืนกระเป๋าบิตคอยน์หรือทำธุรกรรมของบิตคอยน์ ควรศึกษาก่อนทำธุรกรรมหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญที่ไว้ใจได้
• สิ่งที่สำคัญที่สุด คือ เก็บ Seed Phrase ให้ดี ไม่ควรเปิดเผยกับใคร

สิ่งที่เราควรแนะนำผู้สืบทอด

ข้อห้าม

• อย่าให้ Seed Phrase กับบุคคลอื่นเด็ดขาด เปรียบเสมือนกับการโอนบิตคอยน์ให้เขา
• อย่าเก็บ Seed Phrase ไว้แบบออนไลน์เด็ดขาด เช่น บันทึกไว้บนคอมพิวเตอร์ มือถือ ถ่ายรูป screenshot หน้าจอ เป็นต้น
• ระวังมิจฉาชีพทุกรูปแบบ หลอกว่าจะกู้คืนให้ หรือช่วยเหลือต่าง ๆ
• อย่ากลัวจนไม่กล้าแตะต้อง จนทำให้บิตคอยน์นั้นถูกทิ้งไว้เฉย ๆ

ข้อแนะนำเพิ่มเติม

• เริ่มต้นด้วยจำนวนเล็ก ๆ ทดลองส่งบิตคอยน์จำนวนน้อยก่อนเพื่อทดสอบระบบ
• เก็บหลักฐาน การทำธุรกรรมทุกครั้งเพื่อการคิดภาษี
• อัพเดตซอฟต์แวร์ ให้เป็นเวอร์ชันล่าสุดเสมอ

ตัวอย่างการวางแผนแบบต่าง ๆ

แบบที่ 1 การแบ่งส่วน Seed Phrase

บางคนอาจจะวางแผนให้ผู้สืบทอดถือ Seed phrase กันคนละหนึ่งส่วน, ทนายถือหนึ่งส่วน ต้องนำมาประกอบรวมกันถึงจะเข้าถึงบิตคอยน์นั้นได้

แบบที่ 2 การแบ่งกระเป๋าแยกกัน

แบ่งจำนวนบิตคอยน์ให้ผู้สืบทอดแต่ละคน เข้าถึงได้เฉพาะผู้สืบทอดเท่านั้น ให้ Seed Phrase ครึ่งหนึ่งกับผู้สืบทอดและอีกครึ่งฝากไว้กับทนาย เปิดเมื่อเราจากไป

แบบที่ 3 ใช้ Multisig

ใช้ Multisig ในการเข้าถึงกระเป๋าบิตคอยน์ แบบนี้ถึงแม้อาจจะฟังดูยาก แต่แท้จริงแล้วไม่ได้ยากขนาดนั้นครับ สามารถศึกษาทำความเข้าใจได้ครับ ถือว่าเป็นวิธีที่น่าสนใจและปลอดภัยที่สุด

ตัวอย่าง 2-of-3 Multisig Setup

• กุญแจที่ 1 ผู้สืบทอดคนที่ 1 ถือ
• กุญแจที่ 2 ผู้สืบทอดคนที่ 2 ถือ
• กุญแจที่ 3 ทนายความหรือผู้ดูแลที่ไว้วางใจถือ

สรุป

การวางแผนตั้งแต่วันนี้ อาจช่วยให้คนที่เรารักได้รับสิ่งที่เราตั้งใจมอบให้นะครับ และถ้าอยากเพิ่มความปลอดภัยอีกขั้น การใช้ Hardware Wallet คือทางเลือกที่แอดแนะนำ (ขอแวะขายของหน่อยครับ) เพราะทำให้การจัดการและส่งต่อบิตคอยน์ปลอดภัยและสะดวกมากขึ้นครับ

การวางแผนที่ดีคือการให้ความรู้แก่ผู้สืบทอดควบคู่กับการรักษาความปลอดภัยของ seed phrase ในวันนี้ที่เรายังอยู่ครับ